Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος MSc Occ Psy αρ. αδ. 3750/19.5.97

>Υπηρεσίες Ψυχολόγου  >Βιογραφικό  >Projects  >Blog  >Στοιχεία επικοινωνίας  >English   

 

 

>Πώς επηρεάζεται ψυχολογικά και χειραγωγείται το κοινό*

 

της Ι.Ν.Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc Occ Psy
 

* Το «κοινό» ορίζεται ως ένα σύνολο ανθρώπων που συνδέονται με χαλαρούς και άτυπους κοινωνικούς δεσμούς, σαφείς όμως ως προς τα ενδιαφέροντα και τους ευρύτερους προσανατολισμούς.

Οι ίδιες μέθοδοι χειραγώγησης επηρεάζουν πρόσωπα και ομάδες.

 

 

Οι ψυχολόγοι αξιοποιούν την επιστήμη της ψυχολογίας για να βοηθήσουν τον άνθρωπο να βοηθήσει τον εαυτό του, την ομάδα να αυτορρυθμιστεί, τον οργανισμό να αυτοδιαχειριστεί, την κοινότητα να αυτοοργανωθεί, με σκοπό το κοινωνικό όφελος**. Τι γίνεται όταν κάποιοι άλλοι χρησιμοποιούν τη γνώση της ψυχολογίας για να προωθήσουν την εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων επηρεάζοντας και χειραγωγώντας το κοινό;

Θα έρχονται στο μυαλό σας καταστάσεις και συστήματα που χειραγωγούν το πλήθος. Θα έχετε συναντήσει τέτοιους ομιλητές, πωλητές, εκπαιδευτικούς, καθηγητές, εκπαιδευτές, πολιτικούς, τοπικούς ιθύνοντες, ηγέτες και άλλους διαμορφωτές κοινής γνώμης, που με τις τεχνικές τους επηρεάζουν ένα πρόσωπο, μια ομάδα ή το ευρύτερο κοινό. Ίσως έχετε νιώσει ότι προσπαθούν να σας επηρεάσουν, εκείνη την ώρα ή αργότερα. Ίσως δεν το έχετε καταλάβει ακόμα. Εδώ σημειώνουμε έναν κατάλογο με τεχνικές που βασίζονται σε ψυχολογικές αρχές αλλά χρησιμοποιούνται συνειδητά για να χειραγωγήσουν εξυπηρετώντας συμφέροντα.

 

Τα ανέκδοτα, τα αστεία, το χιούμορ δημιουργούν ένα αίσθημα ευφορίας στο κοινό που το κάνει πιο εύκολο να προσλάβει θετικά οποιεσδήποτε πληροφορίες του παρέχονται στη συνέχεια.

 

Η αντιμετώπιση του κοινού σαν να είναι μικρά παιδιά, κάνει το κοινό «μικρό παιδί». Όταν απευθύνεσαι σε κάποιον με παιδικό πνεύμα, αντανακλαστικά εισπράττεις αντίδραση παιδικού πνεύματος.

 

Η συναισθηματική προσέγγιση μειώνει την κριτική αντίληψη των ανθρώπων. Κάνοντας κάποιον να συγκινηθεί, είναι δυσκολότερο να του επιτρέψεις να προσεγγίσει ορθολογιστικά ένα ζήτημα.

 

Η παροχή προσωρινού οφέλους που κερδίζει το κοινό, έναντι του κόστους που θα ακολουθήσει, κάνει τους ανθρώπους να αποδέχονται το προσωρινό όφελος κι ας έπεται κόστος. Αυτό συμβαίνει γιατί οι άνθρωποι γενικά διακατέχονται από την αόριστη ελπίδα ότι το αύριο θα είναι καλύτερο από το σήμερα.

 

Η σταδιακή εισαγωγή σε μεγάλο χρονικό διάστημα μέτρων που δεν ευνοούν, με την οποία επιτυγχάνεται η αποευαισθητοποίηση του κοινού. Η σταδιακή εισαγωγή ξεκινά από το πιο ανώδυνο και, συστηματικά ιεραρχικά μεθοδευμένα, περνάει στο πιο επώδυνο, το οποίο όμως δεν γίνεται αντιληπτό καθώς εφαρμόζεται λίγο-λίγο.

 

Η δημιουργία τεχνητών εκτάκτων καταστάσεων, στις οποίες μπορεί να προβλεφθεί η αντίδραση του κοινού, και σε αυτή την αντίδραση να ταιριάζει να έρθει ως «φυσική» ανταπόκριση το επιδιωκόμενο αρχικό όφελος εκείνου που χειραγωγεί. Το κοινό δεν καταλαβαίνει ότι αυτό που αποδέχεται αφού «κουμπώνει» με την αντίδρασή του, είναι κάτι που πιθανότατα δεν θα αποδεχόταν εάν δεν είχε προηγηθεί η τεχνητή έκτακτη κατάσταση.

 

Η ενασχόληση των ανθρώπων με τα μικρά προβλήματα της καθημερινότητας, καθώς η βασική τους έγνοια είναι η επιβίωση, δεν τους επιτρέπει να ασχοληθούν με τα μεγάλα ζητήματα που αναλαμβάνουν οι "ιθύνοντες" (ο άνθρωπος είναι μακριά από τα κέντρα εξουσίας και λήψης αποφάσεων και διακατέχεται από το σύνδρομο της αγέλης, την τάση προς το μέσο όρο, την υπακοή στην πλειοψηφία). Η τηλεόραση, το διαδίκτυο, τα κέντρα διασκέδασης, η μαζική τέχνη διαπαιδαγωγούν σύμφωνα με τις δικές τους "αξίες", χαλαρώνουν -διαρκώς βραχυπρόθεσμα- τον άνθρωπο από το στρες, και υπνωτίζουν την συνείδηση. Αυτή η κατάσταση, όπως διαμορφώνεται, καλλιεργεί στον άνθρωπο φαινομενικά την αδιαφορία, και στο βάθος την πεποίθηση της προσωποποίησης και της αυτοκατηγορίας του για την κατάστασή του. Έστω κι αν παίρνει τη μορφή παράπονου και γκρίνιας κάποια στιγμή, δεν υπάρχει δράση και διεκδίκηση. Ο άνθρωπος αποπροσανατολίζεται, παίρνει προσωπικά αυτό που συμβαίνει και αναλαμβάνει εγωκεντρικά την ευθύνη του, συχνά με μια αίσθηση αυτοκαταστροφικά ενοχική γιατί δεν τα καταφέρνει. Σε τέτοια περίπτωση δεν αναγνωρίζεται το μοίρασμα των ευθυνών στα μέρη που τους αναλογούν και κυριαρχεί η αδράνεια και η μοιρολατρία μαζί με την μοναξιά. Σε αυτή την κατάσταση "συνδράμει" η εξοικείωση των ανθρώπων με το να κάνουν το βίο τους δημόσιο, να εκθέτουν αδιάκριτα την ιδιωτική τους ζωή, καθιστώντας την ιδιαίτερα "ευάλωτη". Επίσης, "συνεισφέρει" η μεμαθημένη αβοηθητότητα, η κοινωνικά επιβεβλημένη αίσθηση ότι ο άνθρωπος έχει ανάγκη κάποιες αυθεντίες που ξέρουν καλύτερα από αυτόν (προσφυγή στην αυθεντία), ο οποίος δεν μπορεί να βοηθήσει μόνος του τον εαυτό του, ενώ ταυτόχρονα του ενισχύουν την αίσθηση ότι είναι μόνος του. Η αντίφαση επιφέρει διπλή παγίδευση, πλαίσιο δυνητικά γενεσιουργό ψυχώσεων.

 

Η διαμόρφωση ευνοΪκού πλαισίου για την άνθιση και αξιοποίηση τέτοιων τεχνικών είναι η κακή εκπαίδευση και η εξοικείωση του κοινού με τη μετριότητα. Το χαμηλό επίπεδο παιδείας καλλιεργεί την αποδοχή και την απόλαυση της μετριότητας. Ένα σύστημα που θέλει τους ανθρώπους του χαμηλής παιδείας επιδιώκει να είναι αυτό ανώτερο από τον άνθρωπο. Το να γνωρίζει το σύστημα τον άνθρωπο καλύτερα από ό,τι γνωρίζει ο άνθρωπος τον εαυτό του, είναι ο καλύτερος τρόπος να εκμεταλλευτεί το σύστημα τον άνθρωπο. Όσο περισσότερο αυτογνωσία έχει ο άνθρωπος, τόσο δυσκολότερα ελέγχεται. Η επιστήμη της ψυχολογίας και το επάγγελμα του ψυχολόγου έχει ως αντικείμενο την αυτογνωσία και αυτορρύθμιση/αυτοδιαχείριση προσώπων, ομάδων, οργανισμών και κοινοτήτων.

 

** Αλλά ποιο είναι το κοινωνικό όφελος; Η ψυχολογία που γίνεται εξάρτημα της κρατούσας κοινωνικής (ατομικισμός) και οικονομικής (καπιταλισμός) τάξης, που διαμορφώνουν την κυρίαρχη "κανονικότητα" (νόρμα), δεν μπορεί να εξυπηρετήσει το κοινωνικό όφελος. Η ψυχολογία για να εκπληρώσει τον επιστημονικό και επαγγελματικό σκοπό της χρειάζεται να μην υποταχθεί τόσο στις απαιτήσεις του "ατόμου" όσο και στις απαιτήσεις του "πολιτισμού", αλλά να κρίνει και τα δύο.

 

 

© Copyright 4-4-2017, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα (Ι.Ν.Τ). Μόνο με την έγγραφη άδεια της συγγραφέως επιτρέπεται η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου με οποιοδήποτε τρόπο - έντυπο, ηλεκτρονικό, ηχητικό ή οπτικό - ή μορφή - τμηματικά ή περιληπτικά.

 

 

Ενημερωθείτε για τις Ψυχολογικές Υπηρεσίες μας

 

 

Εάν έχετε απορίες ή σχόλια, θα χαρώ για την επικοινωνία.

Πρόσωπο επικοινωνίας

Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος MSc Occ Psy

 

Κλείστε ένα ραντεβού

 

 

www.clevercareer.gr, copyright Ι.Ν.Τ, 1997-2018