Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος BSc MSc αρ. αδ. 3750/19.5.97

 

Βιογραφικό  |  Υπηρεσίες  |  Χάρτης  |  Επικοινωνία

 

 

Εφηβεία και Σχέσεις με συνομηλίκους, γονείς, παιδαγωγούς

 

Βρίσκεστε στην ενότητα

2. Ζευγάρι, Γάμος, Οικογένεια, Παιδιά

 

Η Ψυχολόγος Ι. Ν. Τριπερίνα παρέχει ολοκληρωμένες ψυχολογικές υπηρεσίες για εφήβους και οικογένειες.

 

Στην παγκόσμια βιβλιογραφία η εφηβεία διαρκεί από τα 8 έως τα 24 τουλάχιστον χρόνια ζωής ενός ανθρώπου και κάπως έτσι ορίζονται τα όρια των εσωτερικών διαβαθμίσεών της:

Προέφηβοι 8-12 έτη

Έφηβοι 12-16 έτη

Μετέφηβοι 16-20 έτη

Νεαροί ενήλικοι 20-24 έτη

 

Η εφηβεία είναι η περίοδος που καθορίζεται από βιολογικές αλλαγές (ορμονική, σωματική ωρίμαση) και ψυχοκοινωνικές αλλαγές (συναισθηματική, κοινωνική ωρίμαση).

 

Τα όρια βέβαια είναι πάντα σχετικά, αλλά βοηθούν για λόγους επικοινωνίας των επιστημονικών και εμπειριών παρατηρήσεων. Στο μεταβατικό στάδιο που διέρχεται η παγκόσμια κοινότητα λόγω των ραγδαίων αλλαγών σε όλα τα επίπεδα, τα όρια της εφηβείας τείνουν μέχρι την ηλικία των 30 ετών. Ο άνθρωπος, ως ψυχοσωματική οντότητα, αναζητεί εσωτερικά τις ισορροπίες, και αλληλεπιδρώντας με άλλα συστήματα επηρεάζεται και επηρεάζει το περιβάλλον του. Ο ίδιος ο έφηβος, οι γονείς του, οι δάσκαλοί του, η κοινωνία του, έχουν την ευθύνη να φροντίσουν για την ολόπλευρη ανάπτυξη των εφήβων ως προσωπικοτήτων.

 

Εδώ διαβάζετε την επιστημονική έρευνα και την επαγγελματική εμπειρία όπως αποτιμάται στο έργο της ψυχολόγου.

 

 

 

Έρευνες και στοιχεία στην Ελλάδα

Θέλεις να γίνουμε φίλοι;

Φιλοκοινωνική συμπεριφορά, επιθετικότητα και θυματοποίηση

Έφηβοι-δάσκαλοι

Φιλία και ρομαντικές σχέσεις

Αποδοχή συνομηλίκων

Βία μεταξύ συνομηλίκων

Οι σχολικοί ψυχολόγοι

Ο έφηβος / προέφηβος στον ψυχολόγο

Εφηβεία και Κυβερνοκουλτούρα (εθισμοί, ψηφιακή τεχνολογία, εφηβικά ενδιαφέροντα)

Νευροπλαστικότητα και Προαγωγή Ψυχικής Υγείας

Όραμα Σταδιοδρομίας

 

 

Έρευνες και στοιχεία στην Ελλάδα

Δελτίο Τύπου με στοιχεία του ΕΠΙΨΥ (Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας) για τον εκφοβισμό (bullying) μεταξύ των εφήβων-μαθητών στην Ελλάδα

https://www.epipsi.gr/images/Documents/imera-kata-bulling/Deltio_Typou_EPIPSI_Bullying_06-03-2020.pdf

 

Σύντομο Τεύχος Αποτελεσμάτων της «Πανελλήνιας έρευνας για τις συμπεριφορές που συνδέονται με την υγεία των εφήβων» (Έρευνα HBSC/WHO 2018)

https://www.epipsi.gr/images/Documents/imera-kata-bulling/HBSC2018_06_Bullying.pdf

 

 

Θέλεις να γίνουμε φίλοι;

 

Οι έφηβοι ταξινομούνται σε ομάδες με βάση τη σωματική και σχεσιακή επιθετικότητα, την προκοινωνική συμπεριφορά και τη δημοτικότητα. Σύμφωνα με έρευνα* προέκυψαν τρεις τύποι: οι επιθετικοί, οι προκοινωνικοί και οι επιθετικοί-προκοινωνικοί. Οι εφήβοι που είχαν τη μεγαλύτερη δημοτικότητα ήταν εκείνοι με την μεγαλύτερη επιθετικότητα και προκοινωνική συμπεριφορά, οι οποίοι θεωρήθηκαν από τους συνομηλίκους ως ενοχλητικοί και θυμωμένοι, αλλά κατά τα άλλα ήταν καλά προσαρμοσμένοι.

* https://srcd.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/
10.1111/cdev.13269

Copyright, 20/9/19, I. N. T.

 

 

Φιλοκοινωνική συμπεριφορά, επιθετικότητα και θυματοποίηση

 

Οι προεφήβοι που βιώνουν θυματοποίηση από ομοτίμους δεν είναι πιθανό να επιλέξουν για φίλους συμμαθητές με παρόμοια επίπεδα θυματοποίησης, αλλά επιλέγουν φιλοκοινωνικούς ομοτίμους ως φίλους. Επιπλέον, οι φίλοι δεν γίνονται παρόμοιοι με την πάροδο του χρόνου στα επίπεδα θυματοποίησής τους. Φιλοκοινωνικοί μαθητές επιλέγουν παρόμοιους ομότιμους φίλους. Η έρευνα* υπογραμμίζει τη σημασία της ενίσχυσης των θετικών σχέσεων με τους ομοτίμους για την αντιμετώπιση της θυματοποίησης και συζητά τον προστατευτικό ρόλο των φίλων σε καταστάσεις θυματοποίησης.

Copyright, 20/9/19, I. N. T.

 

 

Έφηβοι-δάσκαλοι

 

Μια πολλά υποσχόμενη προσέγγιση στην θετική υποστήριξη της ανάπτυξης των εφήβων είναι το cross-age teaching ή αλλιώς teenagers-as-teachers, δηλαδή οι έφηβοι ως δάσκαλοι μικρότερης ηλικίας παιδιών. Στην Αμερική εφαρμόζονται προγράμματα όπου οι έφηβοι (μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης) προετοιμάζονται να λειτουργήσουν στον εξωσχολικό τους χρόνο ως δάσκαλοι παιδιών μικρότερης ηλικίας (μαθητών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης). Οι έρευνες αναφέρουν από τη συμμετοχή σε αυτά τα προγράμματα βελτίωση των δεξιοτήτων συμπεριφοράς, της εμπιστοσύνης, της σύνδεσης, της φροντίδας, του χαρακτήρα και της συνεισφοράς των εφήβων που λειτουργούν ως δάσκαλοι μικρότερων παιδιών.

http://journals.sagepub.com/doi/abs/
10.1177/0743558418764089

Copyright, 27/3/18, I. N. T.

 

 

Φιλία και ρομαντικές σχέσεις

 

Παίρνοντας αυτό που περιμένεις: Αρνητικές κοινωνικές προσδοκίες από τους συνομιλήκους στην προεφηβεία προβλέπουν εχθρικές ρομαντικές σχέσεις και φιλίες στην ενηλικίωση.

http://journals.sagepub.com/doi/abs/
10.1177/0272431616675971

Copyright, 9/3/18, I. N. T.

 

 

Αποδοχή συνομηλίκων

 

Η εφηβεία είναι μια περίοδος ζωής που συχνά χαρακτηρίζεται από συμπεριφορές εκ πρώτης όψεως παράλογες, όπως η φαινομενικά υπερβολική ανάληψη κινδύνου και η παρορμητικότητα. Ωστόσο, αυτές οι συμπεριφορές μπορούν να ερμηνευτούν ως προσαρμοστικές και ορθολογικές εάν λάβουμε υπόψη μας ότι ένας βασικός αναπτυξιακός στόχος αυτής της περιόδου της ζωής είναι η ωρίμανση σε έναν ανεξάρτητο ενήλικα στα πλαίσια ενός κοινωνικού κόσμου που είναι ασταθής και μεταβαλλόμενος. Για τον έφηβο, ο κοινωνικός κίνδυνος να απορριφθεί από τους συνομηλίκους του, υπερτερεί έναντι άλλων κινδύνων όπως απειλές για την υγεία του ή πιθανότητα σύλληψης. Για το λόγο αυτό οι εκστρατείες κατά της ενδοσχολικής βίας και του καπνίσματος λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τη θέση ότι οι απόψεις των συνομηλίκων είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τους εφήβους.

Ερευνητική πηγή:

http://journals.sagepub.com/doi/abs/
10.1177/0963721417738144 

Copyright, 6/3/18, I. N. T.

 

 

Βία μεταξύ συνομηλίκων

 

Η βία μεταξύ των συνομηλίκων δεν είναι πρόδηλη: δεν παίζω μαζί σου, είσαι κατώτερός μου, δεν μου κάνεις για φίλος. Αντιθέτως είναι άδηλη, κεκαλυμμένη, σκοτεινή (βλ. dark personalities). Ένα υποτιμητικό βλέμμα, ένα έμμεσο γενικό σχόλιο που μπορεί να λάβει έμμεσα ειδικές προεκτάσεις, το ότι εγώ θα σε διαλέξω (δείχνοντας την ανωτερότητά μου) ή δεν θα σε διαλέξω (δείχνοντας την κατωτερότητά σου) για κάποιον σκοπό, κατά ανάλογο τρόπο ένα κέρασμα ή μια πρόσκληση που θα γίνει ή δεν θα γίνει, ψίθυροι πίσω από την πλάτη, απόσυρση στην παρουσία ενός προσώπου, υπονόμευση του άλλου με τρόπους αυτοπροβολής, η προβολή κάποιων χαρακτηριστικών που κερδίζουν τις εντυπώσεις και επιβραβεύονται από το κοινωνικό σύνολο ρίχνοντας στάχτη στα μάτια εκείνων που δεν βλέπουν τη βία που υποβόσκει... είναι τρόποι έκφρασης της ψυχολογικής βίας.

Ακόμα και παιδιά (θύτες) την ασκούν σε άλλα παιδιά (εν δυνάμει θύματα). Πολλά από τα εν δυνάμει θύματα μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τη βία, αν και με κόπο και προσπάθεια συγκρότησης εσωτερικών και εξωτερικών δυνάμεων. Κάποια όμως παιδιά συμβαίνει να μην έχουν το ψυχικό σθένος και την υποστήριξη να τη διαχειριστούν. Αυτά τα παιδιά θυματοποιούνται. Είτε αποσύρονται, είτε υιοθετούν αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, είτε επιτίθενται σε άλλους πιο εύκολους στόχους, είτε γίνονται μηδενιστές σε μια προσπάθεια να απαλύνουν το άγχος που βιώνουν. Και σε αυτό το σημείο είναι εύκολο κάποιος (ενήλικος, γονιός, δάσκαλος) να τα βάλει μαζί τους.

Η ιστορία όμως χρειάζεται να ξεδιπλωθεί από την αρχή, τόσο χρονικά, όσο αιτιολογικά, και να προσεγγιστεί συνολικά σε όλο το εύρος των εμπλεκομένων. Η δυναμική μιας ομάδας περιλαμβάνει πολλούς φανερούς και αφανείς παίχτες, και καταστάσεις που χρειάζονται πολυπαραγοντική και πολυδιάστατη θεώρηση (συνειδητού και ασυνειδήτου). Η στερεοτυπική προσέγγιση επιβαρύνει την αναπόφευκτη ενδοσχολική βία. Ο ρόλος του θύτη, του εν δυνάμει θύματος, του θύματος και του παρατηρητή μπορεί να εναλλάσσονται. Όλοι οι ρόλοι διαθέτουν μια προβληματική που χρειάζεται αναγνώριση, αξιολόγηση, κατανόηση, διαχείριση, αντιμετώπιση, υποστηρικτική, συμβουλευτική ή θεραπευτική παρέμβαση.

Copyright, 11/9/17, I. N. T.

 

 

Οι σχολικοί ψυχολόγοι

 

Ο ψυχολόγος στην εκπαίδευση αναλαμβάνει ρόλους επαγγελματικής ανάπτυξης, παροχής συμβουλών, έρευνας, αξιολόγησης, συμβουλευτικής, σύνταξης αναφορών, πρόληψης και παρέμβασης, όπως μπορούμε να δούμε στο βίντεο: https://www.youtube.com/watch?v=MwlrG0zgWFY που δημιουργήθηκε για την American School Psychology Awareness Week 2016, 14-18 Νοεμβρίου.  Στο ελληνικό σχολείο οι σχολικοί ψυχολόγοι που εισάγονται σιγά σιγά στην εκπαίδευση, αναλαμβάνουν τέτοιους ρόλους στα πλαίσια του έργου τους; Χρειάζεται να διερωτηθούμε για τις αρμοδιότητες του ψυχολόγου στην εκπαίδευση, τα προσόντα του, τη δια βίου μάθησή του, τη συνεργασία του με τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και την κοινότητα. Και μόνο η παρουσία των σχολικών ψυχολόγων στο ελληνικό σχολείο δεν λύνει το πρόβλημα της μέχρι τώρα απουσίας τους. Χρειάζεται κατάλληλη εισαγωγή, ενσωμάτωση και υποστήριξη του έργου τους, το οποίο δεν μπορεί να είναι θεραπευτικό, σύμφωνα με το ιατρικό μοντέλο, αλλά αναπτυξιακό, σύμφωνα με το εκπαιδευτικό μοντέλο.

Copyright, 14/11/16, I. N. T.

 

Το ΦΕΚ για τα καθήκοντα και τις αρμοδιότητες των κλάδων ΠΕ23 Ψυχολόγων και ΠΕ30 Κοινωνικών Λειτουργών στα σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής εκπαίδευσης υπογράφτηκε στις 30.8.17

https://www.alfavita.gr/sites/default/
files/attachments/psyxologoi.pdf

Copyright, 4/9/17, I. N. T.

 

 

Ο έφηβος / προέφηβος στον ψυχολόγο

 

Στο σχολείο: Οι εκπαιδευτικοί μεριμνούν, μέσα στα όρια των καθηκόντων και των αρμοδιοτήτων τους, και ενημερώνουν τους γονείς για τις ιδιαιτερότητες των μαθητών, τις δυσκολίες τους στην απόδοση, στη συμπεριφορά και στις σχέσεις τους. Η επίσκεψη στον ψυχολόγο θα μπορούσε να είναι απόφαση ή πρωτοβουλία του ενημερωμένου γονέα, καθώς οι εκπαιδευτικοί τον ευαισθητοποιούν για τις ανάγκες του παιδιού τους. Σε κάποιες περιπτώσεις κρίνεται σκόπιμη η κατάλληλα διατυπωμένη από τον εκπαιδευτικό παραπομπή του γονιού για το παιδί του σε ψυχολόγο, που είναι ο αρμόδιος επιστήμονας και επαγγελματίας να εξυπηρετήσει ανάγκες προσωπικότητας, συμπεριφοράς και σχέσεων. Οι λειτουργοί του εκπαιδευτικού πλαισίου αναγνωρίζουν ότι αποτελούν αναπόφευκτα μέρος του προβλήματος του εφήβου / προεφήβου και ότι η παραπομπή του για ψυχολογική παρέμβαση εκτός σχολικού περιβάλλοντος είναι η καταλληλότερη επιλογή.

Στο σπίτι: Οι γονείς θα συνδυάσουν τα δεδομένα που παίρνουν από το σχολείο με τα δεδομένα που έχουν στο σπίτι: παρατηρούν αλλαγές στο παιδί (διατροφικές συνήθειες, ύπνος κλπ.); το παιδί νιώθει άγχος (φόβο για κάποια θέματα) ή θλίψη (απομόνωση ή ακόμα και μασκαρεμένη/υπερβολική χαρά); αποφεύγει ανθρώπους ή καταστάσεις; λέει ψέματα; ποιες είναι οι παρέες του; Για λόγους σαν τους παραπάνω (ο κατάλογος μπορεί να είναι ατελείωτος) – ο γονιός που είναι κοντά στο παιδί του είναι σε θέση να παρατηρήσει αλλαγές και λεπτές αποχρώσεις προβληματικών καταστάσεων –  απευθύνεται στον ψυχολόγο, όταν κρίνει ότι οι δικές του παρεμβάσεις δεν επαρκούν, καθώς οι ίδιοι οι γονείς αποτελούν μέρος του προβλήματος του παιδιού.

Οι γονείς χρειάζεται να απευθυνθούν οι ίδιοι στον ψυχολόγο για να συζητήσουν τις ανάγκες του εφήβου και της οικογένειας και να οργανώσουν με τη συνεργασία του ψυχολόγου, προληπτικά ή παρεμβατικά, όλα εκείνα που θα μπορούσαν να διευκολύνουν τον έφηβο και την οικογένεια. Στη συνέχεια γίνεται η επίσκεψη του προεφήβου / εφήβου στον ψυχολόγο για θέματα που σχετίζονται με τα συναισθήματα, τη σκέψη και τη συμπεριφορά του, ο επαναπροσδιορισμός των οποίων θα διευκολύνει τον έφηβο στη σχέση του με τον εαυτό του και τους άλλους στην οικογένεια, στο σχολείο και στον κόσμο. Οι μεταβάσεις από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο, από το Γυμνάσιο στο Λύκειο και από εκεί στη μεταδευτεροβάθμια ή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, δημιουργούν δυσκολίες προσαρμογής, στρες, το άγχος της επιτυχίας, αλλά και ανάγκες επαγγελματικού προσανατολισμού και συμβουλευτικής σταδιοδρομίας. Συχνά ο ίδιος ο έφηβος ζητά από τους γονείς του τον ψυχολόγο κι εκείνοι είναι σκόπιμο να συζητήσουν μαζί του και να υποστηρίξουν την απόφασή του.

Η απόφαση των γονιών για επίσκεψη των ίδιων στον ψυχολόγο μπορεί ακόμα να παρακινηθεί από τις απορίες τους για τη διαπαιδαγώγηση του εφήβου ή τυχόν διαφωνίες των συζύγων για τη διαπαιδαγώγησή του, και μπορεί να έχει τόσο προληπτικό όσο και παρεμβατικό χαρακτήρα. Οι ανάγκες των ίδιων των γονιών για διευκόλυνση ή βελτίωση της επικοινωνίας με το παιδί τους γίνονται αφορμή για επίσκεψη στον ψυχολόγο, ανεξάρτητα από τις ανάγκες των εφήβων / προεφήβων, δεδομένου μάλιστα ότι ο γονιός μπορεί να έχει τις δικές του ψυχολογικές ανάγκες, για τις οποίες χρειάζεται ο ίδιος υποστήριξη.

Στην κοινωνία: H ψυχολογική παρέμβαση (υποστήριξη, συμβουλευτική, ψυχοεκπαίδευση, θεραπεία, ανάλογα με το τι χρειάζεται σε κάθε περίπτωση) δεν είναι ταμπού, δεν προσδίδει κανένα στίγμα, στον πολιτισμό μας όχι απλώς είναι κοινωνικά αποδεκτή, αλλά επιβεβλημένη, καθώς ο προέφηβος / έφηβος διευκολύνεται, ενθαρρύνεται και αποκτά δεξιότητες προσαρμογής και εξέλιξης στην τρικυμιώδη ή απλά ιδιαίτερη αυτή φάση της ζωής του.

Συνηθισμένα αιτήματα: Δυσκολίες προσαρμογής | Δυσκολίες στις σχέσεις (συνομηλίκων, γονείς-παιδιά, με το άλλο φύλο) | Αυτοπεριοριστικές σκέψεις | Αλλαγές συμπεριφοράς | Τραυματικές εμπειρίες (βία/κακοποίηση, ατυχήματα, κ.α.) | Δυσκολίες στις αποφάσεις | Διαφορετικότητα (εθνικής και κοινωνικής προέλευσης, αναπηρίας, ειδικών αναγκών κ.α.) | Παραβατικότητα | Υπαρξιακά ζητήματα και Θλίψη | Επικοινωνία και διαπραγμάτευση για οικογενειακή ειρήνη | Επαγγελματικός προσανατολισμός και σταδιοδρομία | Στρες και άγχος

 

Copyright, 20/6/16, I. N. T.

 

 

 

Copyright, 27/1/20, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα. Η αναδημοσίευση και γενικά η αναπαραγωγή του παρόντος έργου με οποιοδήποτε τρόπο - έντυπο, ηλεκτρονικό, ηχητικό ή οπτικό - ή μορφή - τμηματικά ή περιληπτικά - επιτρέπεται μόνο με την έγγραφη άδεια της συγγραφέως.

 

 

 

Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος BSc MSc

Έδρα CleverCareer: Γληνού Δημ. 38, 32200 Θήβα, Βοιωτία, Ελλάδα | T. +302262302619 | K. +306977702872

gmail: ioannatriperina

www.clevercareer.gr, copyright Ι.Ν.Τ, 2000-2020

 

 

Βιογραφικό  |  Υπηρεσίες  |  Χάρτης  |  Επικοινωνία

 

Χαιρόμαστε να συνδεθούμε μαζί σας