Ιωάννα Ν. Τριπερίνα
Ψυχολόγος MSc.

 

 

Βιογραφικό | Υπηρεσίες | BlogΕπικοινωνία

 

 

 

 

Ορθόδοξο Χριστιανικό Ήθος

 

 

 

 

 

 

Το ορθόδοξο χριστιανικό ήθος

Συνεπτυγμένη μορφή του άρθρου του Αθανασίου Γιέφτιτς, που δημοσιεύτηκε στις 16 Μαΐου 2011 στο https://www.pemptousia.gr/2011/05/to-orthodoxo-christianiko-ithos/
 

Το ορθόδοξο χριστιανικό ήθος περικλείεται στο πρόσωπο του Χριστού. Ο Χριστός, ο Λόγος του Θεού, που έγινε σάρκα, δηλαδή άνθρωπος, και σταυρώθηκε και αναστήθηκε από το βασίλειο των νεκρών και παραμένει ως Θεάνθρωπος μαζί μας όλες τις ήμερες μέχρι τη συντέλεια του αιώνος. Το όνομα του Χριστού (ο «χρισμένος») φανερώνει ολόκληρη την Αγία Τριάδα: τον χρίσαντα Θεόν, τον χρισθέντα Υιόν και το χρίσμα, το Άγιο Πνεύμα. Ο Χριστός είναι αχώριστος από την Εκκλησία, που είναι το σώμα Του, και η Εκκλησία είναι αχώριστη από το Χριστό, που είναι η κεφαλή της και η απαρχή της, η ζωή της και το ήθος της.

Το Χριστολογικό δόγμα, όπως επίσης και το Τριαδικό, το Εκκλησιολογικό, το Ανθρωπολογικό, όπως και όλα τα άλλα δόγματα της πίστεως, για μας τους ορθοδόξους δεν είναι φιλοσοφικές κατηγορίες ή αρχές ή στοιχεία από ένα μεγαλεπίβολο φιλοσοφικό σύστημα, είτε αυτό ονομάζεται χριστιανικό, ή ιδεαλιστικό, ή υπαρξιακό, ή όπως αλλιώς μπορεί να ονομασθεί, αλλά είναι το «κήρυγμα των Αποστόλων και τα δόγματα των Πατέρων», δηλαδή για τη μια και μοναδική πίστη της Εκκλησίας, που μέσα της ζούμε, σωζόμαστε και γινόμαστε θεοί κατά χάρη.

Το ορθόδοξο  ήθος, που είναι η κοινωνία του προσώπου μας με το Θεό Πατέρα εν Χριστώ διά του Αγίου Πνεύματος και ο αγιασμός ολόκληρου του ανθρώπου στην οδό της θεώσεως, αρχίζει να υπάρχει, μόνον όταν έχουμε ως προϋπόθεση την ορθή πίστη, την ορθοδοξία, την ορθότητα της πίστεως, «το πρώτον της σωτηρίας ημών φάρμακον». Όμως, η πίστη χωρίς έργα νεκρά είναι, αλλά και τα έργα χωρίς πίστη είναι νεκρά. Είναι λοιπόν φανερό, πως η ορθή πίστη, δηλαδή η ορθοδοξία, είναι το θεμέλιο και το περιεχόμενο της νέας ζωής εν Χριστώ και του ήθους της Εκκλησίας και κάθε ανθρώπου, που στην περιοχή της αναγεννιέται ως «καινή κτίσις». Το να είναι κανείς καινούρια κτίση εν Χριστώ, αυτό δηλαδή που είναι το ορθόδοξο ήθος, σημαίνει ότι οι αρχαίες και νεώτερες πλάνες της ειδωλολατρείας και της ψευτολατρείας του Θεού ξεπεράστηκαν και έφτασε η αληθινή Θεογνωσία και η ορθόδοξη λατρεία του Θεού εν Πνεύματι και αληθεία.

Όποιος τηρήσει βιωματικά το λόγο και την εντολή του Χριστού, αυτός μένει στο Θεό και ο Τριαδικός Θεός -Πατήρ, Υιός και Πνεύμα- θα έλθουν και θα κατασκηνώσουν μέσα του ώστε να γίνει καθολικό κατοικητήριο και οίκος και ναός του Θεού, «ναός θεοφόρος», «ναός χριστοφόρος», «ναός του Πνεύματος», ναός, δηλαδή, που μέσα του κατοικεί ο Χριστός και ο Πατέρας Του και ο Άγιο Πνεύμα.

Ο Χριστός είναι λοιπόν η ενυπόστατη, η γεμάτη ζωή θεανθρώπινη καθολική πίστη, που μέσα της έχει και την αρετή, τη ζωή δηλαδή και το ήθος. 

Σύμφωνα και με τον Συμεών τον Νέο Θεολόγο, ο Χριστός γίνεται στον καθένα που πιστεύει σ’ Αυτόν «δύναμις φρονήσεως, ισχύς γνώσεως, σθένος σοφίας, κράτος δικαιοσύνης, και θεμέλιον αγάπης Θεού και ανθρώπων, και ενέργεια πάσης ιεράς εντολής και θείου θελήματος, και μία επιστημονική και φυσική αποστροφή και μίσος πάσης κακίας και αμαρτίας και ηδονής και πονηρίας. Διότι ο Χριστός είναι η ελπίς, και η ειρήνη ημών, και χωρίς τον Χριστόν, όχι μόνον δεν δύναται να κάμη κανείς κανένα καλόν, αλλά είναι και απομακρυσμένος από τον Θεόν» (Λόγος 13).

Το χριστοκεντρικό ήθος στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι μια «Ιmitatio Christi»(=μίμηση Χριστού), αλλά η εν Χριστώ ζωή· χριστοβίωμα· θεανθρώπινη συμβίωση (όπως η άμπελος και τα κλήματα)· καθολική ένδυση του Χριστού· ευχαριστιακή ενσωμάτωση του Χριστού στους πιστούς και των πιστών στο Χριστό, ή ενχρίστωση. 

Ολόκληρη η θεανθρώπινη οικονομία του Σωτήρος Χριστού για τη σωτηρία μας: η γέννηση, η μεταμόρφωση, η σταύρωση, η ανάσταση κλπ. επαναλαμβάνονται στην Ορθόδοξη Εκκλησία μέσα στη ζωή των χριστιανών, τόσο λειτουργικά σε κάθε Θεία Λειτουργία, όσο και βιωματικά, στη ζωή του χριστιανού και αυτό είναι το λειτουργικό-ασκητικό ήθος της Ορθοδοξίας. 

Έτσι στο Βάπτισμα γεννιέται ο πιστός εν τω Χριστώ και ο Χριστός εν τω πιστώ και στη συνέχεια ο πιστός ζει την επίγεια ζωή του Χριστού: σταυρώνεται μαζί με το Χρίστο στο θάνατό Του, πεθαίνει για την αμαρτία και τα πάθη, αλλά και ανασταίνεται και ζωοποιείται με το Χριστό για την «άλλην βιοτήν την αιώνιον». 

Για τους ορθοδόξους το ήθος μπορεί να είναι χριστιανικό, μονάχα όταν είναι «πνευματικό», όταν είναι «καρπός του Πνεύματος»: «Το Πνεύμα το Άγιον, το εκ του Πατρός αφράστως εκπορευόμενον και δι’ Υιού ημίν επιφοιτών τοις πιστοίς, Πνεύμα ζωής και συνέσεως, Πνεύμα αγιωσύνης και τελειότητος, Πνεύμα το αγαθόν, το σοφόν, το φιλάνθρωπον, το ηδύ, το ένδοξον, το τρέφον ομού και ποτίζον, το ελεούν, το φωτίζον, το δυναμούν, Πνεύμα θείον υπομονής, Πνεύμα χαράς μεταδοτικόν, ευφροσύνης, σωφροσύνης, σοφίας, γνώσεως, πραότητος, αμνησικακίας, αμεριμνίας των κάτω, θεωρίας των άνω, διωκτήριον ακηδίας, αμελείας απελατήριον, περιέργειας και πονηρίας φυγαδευτήριον, Πνεύμα μυστηρίων δηλωτικόν, αρραβών ουρανών βασιλείας, προφητείας πηγή, διδασκαλίας κρατήρ, αμαρτίας αναιρετικόν, μετανοίας θύρα, την είσοδον τοις αγωνιζομένοις υποδεικνύον οία δη θυρωρός, Πνεύμα αγάπης, ειρήνης, πίστεως, εγκρατείας, Πνεύμα πόθου και πόθον εμποιούν, ελθέ και ενσκήνωσον και μείνον εν ημίν αχωρίστως, αδιαιρέτως, αγιάζον και μεταποιούν και φωτίζον ημών τας καρδίας, ως ομοούσιον και ομότιμον τω Υιώ και τω Πατρί και ως θεούς τούς υποδεχόμενους Σε εργαζόμενον και πάσαν μεν αμαρτίαν εξαφανίζον, πάσαν δε αρετήν συνεισφέρον τη εισόδω Σου». (Συμεών του Ν. Θεολόγου, Θεολογικός Γ, σ.156-158)


 
 

Το χριστιανικό ήθος

 

Βασικά σημεία του άρθρου του Μιλτιάδη Κωνσταντίνου, που δημοσιεύτηκε στις 29/02/2020 στο https://orthodoxia.info/news/%CF%84%CE%BF-%CF%87%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%AE%CE%B8%CE%BF%CF%82/

 

Τα βασικά στοιχεία που χαρακτηρίζουν το ήθος των χριστιανών τονίζει ο Χριστός στην “Επί του Όρους Ομιλία” του (Ματ 6:14-21) με τρεις σύντομες επισημάνσεις του: 

Συγχωρητικότητα "Αν συγχωρείτε τους ανθρώπους για τα παραπτώματά τους, θα συγχωρήσει κι εσάς ο ουράνιος Πατέρας σας"

Τρόπος νηστείας "Όταν νηστεύετε, να μην εμφανίζεστε σκυθρωποί σαν τους υποκριτές"

Στάση απέναντι στα υλικά αγαθά "Μη μαζεύετε θησαυρούς πάνω στη γη". 

Έτσι το ήθος όσων θέλουν να λέγονται μαθητές του διαφέρει από τη συνήθη ηθική συμπεριφορά του κοινωνικού συνόλου, καθώς το αποφασιστικό κριτήριο για τις επιλογές του χριστιανού δεν είναι η εικόνα που δίνει στους άλλους ανθρώπους αλλά το τι πραγματικά κάνει για τους άλλους ανθρώπους. Έτσι, το ζητούμενο για τον χριστιανό δεν είναι απλώς η μετάνοια, η συναίσθηση της αμαρτωλότητας και η απόφαση για αλλαγή του τρόπου ζωής του, αλλά, αν επιθυμεί να διαμορφώσει μια αληθινή σχέση με τον Θεό, πρέπει πρώτα να διαμορφώσει μια αληθινή σχέση με τον συνάνθρωπό του.

Ο Θεός δεν παρεμβαίνει στην ανθρώπινη ιστορία για να σωθούν μερικοί καλοί άνθρωποι, αλλά επιθυμεί τη σωτηρία όλων των ανθρώπων. Αυτό σημαίνει ότι η σωτηρία που επαγγέλλεται ο Χριστός δεν είναι ένα ατομικό κατόρθωμα του ευσεβούς ανθρώπου, δεν επιτυγχάνεται με την πιστή τήρηση κάποιων θρησκευτικών υποχρεώσεων, αλλά ο δρόμος για να φτάσει κανείς σ’ αυτήν περνάει μέσα από τον συνάνθρωπό του. 

Μια από τις πιο βασικές διδασκαλίες της χριστιανικής πίστης είναι ότι ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο τέλειο. Αυτό σημαίνει ότι το κακό δεν δημιουργήθηκε από τον Θεό, άρα είναι στην πραγματικότητα ανύπαρκτο. Κάνει την εμφάνισή του μόνον εκεί όπου υποχωρεί το καλό. Και το καλό υποχωρεί κάθε φορά που ο άνθρωπος απομακρύνεται από τον Θεό, κάνοντας κατάχρηση της εξουσίας που ο ίδιος ο Θεός του έδωσε πάνω στη φύση. Η εξουσία όμως του ανθρώπου πάνω στη φύση δεν είναι ανεξέλεγκτη, αλλά παραχωρείται σ’ αυτόν από τον Θεό. Αυτό σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος και υπόλογος απέναντι στον Θεό για τη σωστή διαχείριση της φύσης. 



 

Το ορθόδοξο ήθος

 

Περίληψη του άρθρου του π. Αντώνιου Αλεβιζόπουλου, που δημοσιεύτηκε στο https://www.impantokratoros.gr/alevizopoulos-orthodoxo-hthos.el.aspx

 

«ίνα πάντες εν ώσι, καθώς συ, Πάτερ, εν εμοί καγώ εν σοι, ίνα και αυτοί εν ημίν εν ώσιν... Εγώ εν αυτοίς και συ εν εμοί, ίνα ώσι τετελειωμένοι εις εν...» (Ιω. ιζ' 23). 

 

Το ορθόδοξο ήθος είναι η στάση του ανθρώπου απέναντι στον Θεό, στον συνάνθρωπο, στον εαυτό του και στον κόσμο. Από αυτή τη στάση εξέπεσε ο άνθρωπος με την πτώση. Όμως επανήλθε σ' αυτήν στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Γι' αυτό και η ευσέβεια ταυτίζεται με το γεγονός της θεανθρωπότητας του Χριστού. Όταν ο άνθρωπος γίνει μέτοχος του Σώματος του Χριστού, χριστοποιείται και ρυθμίζει όλη τη ζωή του με βάση το φρόνημα του Χριστού. Τότε το ήθος του ανθρώπου εναρμονίζεται με την αληθινή του φύση, που είναι ενότητα, αρμονία, αγάπη και, απομακρύνοντας τον άνθρωπο από την αυτονομία, τον οδηγεί με έμπρακτη πίστη να γίνει θεοφόρος, χριστοφόρος και πνευματοφόρος, και να αυξηθεί σε κοινωνία αγάπης. Έτσι ο άνθρωπος ελευθερώνεται από τα δεσμά της αμαρτίας και των παθών, οδηγούμενος, με βαθιά συναίσθηση της αποτυχίας του, σε αλλαγή προσανατολισμού, σε μετάνοια. Τότε αποδέχεται ένα τρόπο ζωής που είναι σύμφωνος με την πραγματική του φύση και απαντά στην αγάπη του Θεού με τη δική του αγάπη. Έτσι η ελευθερία του δεν αποβαίνει καταλυτική για την προσωπικότητά του, αλλά σωτήρια καθώς έχει έναν σκοπό. Ο άνθρωπος καλείται σε διαρκή πνευματικό αγώνα, στον οποίο όμως δεν μένει μόνος, εάν αποφασίσει να δεχθεί και να χρησιμοποιήσει την «πανοπλία του Θεού», για να συντρίψει τον διάβολο. Σ' αυτό τον αγώνα η σωματική άσκηση, ιδιαίτερα η κατά Χριστόν εγκράτεια και η κατά Χριστόν ταπείνωση, εξουδετερώνουν κάθε εχθρική επιβουλή.

 

Η αλίευση των άρθρων από το διαδίκτυο έγινε την 16/12/23 από την Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, καθώς και η σύνταξη. Τα δικαιώματα παραμένουν στους δημιουργούς τους.

 

 

Ορθόδοξο χριστιανικό ήθος

Συμμετέχοντας ένας άνθρωπος στην λατρευτική ζωή στην εκκλησία του Χριστού θα ζήσει τον φόβο του Θεού, το δέος για τον Θεό που ψάχνει, καθώς συνειδητοποιεί τόσο την ταπεινότητά του όσο και την κοινωνία του με τους άλλους ανθρώπους. Τότε η ευσέβειά του θα τον οδηγήσει στην πίστη ότι η χάρις και η αγάπη του Θεού απευθύνονται σε εκείνον προσωπικά, προσφέροντάς του όλα τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος και την ελπίδα ότι θα τα αξιοποιήσει για όλους, ως είναι άξιον και δίκαιον, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Καθώς μετέχει στο μυστήριο της θείας ευχαριστίας, προσφέροντας τον παλαιό εαυτό του και ανακαινίζοντάς τον, γίνεται ο ίδιος Χριστός, κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν του Θεού, και αρχίζει να προσφέρει και ο ίδιος τα χαρίσματά του και την αγάπη του προς τους άλλους και τον κόσμο, βιώνοντας την ευχαριστία, την ευγνωμοσύνη. Ως άνθρωπος όμως είναι βέβαιον ότι θα υποπέσει σύντομα στην αμαρτία' αυτή είναι η τραγικότητα του ανθρώπου, όχι ως καταδίκη/τιμωρία από τον Θεό προς τον άνθρωπο, αλλά ως ίδιον της ανθρώπινης ύπαρξης σε αυτόν τον κόσμο, στην αμαρτία να κάνει άλλους να υποφέρουν ή να υποφέρει ο ίδιος. Η συμφιλίωση με αυτή την ιδέα συνδέεται με την ανάληψη της προσωπικής ευθύνης η οποία, μόλο που γεννά πόνο, είναι αυτή που θα οδηγήσει στην μετάνοια, στην μεταβολή του νου, μέσω της άσκησης, του πνευματικού του αγώνα, της προσευχής για τον κόσμο, τους άλλους και τον εαυτό του, και της νηστείας, της εγκράτειας, που θα ειρηνεύσουν την ψυχή του και θα τον οδηγήσουν στη συγχώρηση των άλλων και του ιδίου. Αυτός ο φωτισμός της ψυχής του είναι το εισιτήριο προς την ελευθερία, την ελευθερία προς την αιώνια ζωή σπάζοντας τα δεσμά αυτής της μάταιης και πρόσκαιρης.

Copyright, 17.12.23, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα.

 

 


Επιστροφή στο

Ελληνικό Εργαστήριο Έρευνας Ανάπτυξης και Εφαρμογής της Ψυχολογίας

 

 

_____________________

 

Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος MSc

Έδρα CleverCareer: Γληνού Δημ. 38, 32200 Θήβα, Βοιωτία, Ελλάδα | T. +302262302619 | K. +306977702872

gmail: ioannatriperina

www.clevercareer.gr, copyright Ι.Ν.Τ, 2000-2023

_____________________

 

 

Χαιρόμαστε να συνδεθούμε μαζί σας