Υπηρεσίες | Βιογραφικό | Άρθρα | ΠερισσότεραΕπικοινωνία

 

 

 

Υπαρξιακό Άγχος

 

της Ι. Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου MSc.

 

 

Στον καιρό της πανδημίας το υπαρξιακό άγχος κορυφώθηκε με πολύπλευρες επιδράσεις στην ψυχοσωματική υγεία.

 

Ο Otto Rank (1884-1939) θεωρούσε ότι η ενατένιση του πεπερασμένου του ανθρώπινου βίου και η αδυναμία του ανθρώπου ενώπιον της βεβαιότητας του θανάτου προκαλούν υπαρξιακό άγχος. Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο ο άνθρωπος είναι διαρκώς εκτεθειμένος στον φόβο του θανάτου.

 

Ο Rollo May (1909-1994), υπογράμμισε την ανάγκη του ανθρώπου για ορθολογική διαχείριση του υπαρξιακού άγχους, ώστε να αναδομήσει τη ζωή του, να ανασυντάξει το προσωπικό αξιακό του πλαίσιο και να συνθέσει μια ρεαλιστική και υπεύθυνη στοχοθεσία. Πόσο ανάγκη το έχει αυτό ο άνθρωπος μέσα στην κρίση (αξιών, οικονομική, κοινωνική κλπ.) που τον κάνει να νιώθει ότι δεν μπορεί να θέσει στόχους ή να τους πετύχει!

 

Ο Irvin Yalom (1931- ) το 1981 προσδιόρισε τέσσερις υπαρξιακές ανησυχίες: το θάνατο, την ελευθερία, την απομόνωση και την έλλειψη νοήματος στη ζωή.

 

Ο θάνατος προκαλεί φόβο με το αναπόφευκτο της έλευσής του, πράγμα τρομακτικό και παράλογο για τον ανθρώπινο νου.

 

Η ελευθερία αφορά το φόβο της επιλογής, του σχεδιασμού της ζωής, της ευθύνης, της θέλησης, της επιθυμίας, της λήψης απόφασης, της δράσης.

 

Η απομόνωση αφορά το φόβο του χάσματος ανάμεσα στον εαυτό και τους άλλους λόγω έλλειψης κοινωνικών δεξιοτήτων και συναισθηματικής οικειότητας.

 

Η έλλειψη νοήματος αφορά το φόβο για το νόημα της ύπαρξης. Αν δεν υπάρχει σχεδιασμένη προαποφασισμένη ζωή, τότε ο καθένας πρέπει να οικοδομήσει το δικό του νόημα στη ζωή, αλλά μπορεί ο καθένας να δημιουργήσει ένα αυτόνομο νόημα για να αντέξει τη ζωή του; Κι αν δεν μπορεί, τότε είναι που αναζητά από έξω πηγές νοηματοδότησης, οι οποίες όμως μπορεί να τον μπερδεύουν ή να τον φέρνουν σε εσωτερικές συγκρούσεις καθώς απωθημένες εμπειρίες, συναισθήματα και επιθυμίες λειτουργούν υπόγεια και ταράζουν τη ζωή του χωρίς να το αντιλαμβάνεται.

 

Οι κυνικοί, οι υλιστές και εκείνοι που έχουν ανάγκη για επιτεύγματα, είναι περισσότερο επιρρεπείς στο υπαρξιακό άγχος. Ο σύγχρονος άνθρωπος, επειδή - όπως έγραψε και ο Sigmund Freud (1856-1939) στο ομώνυμο βιβλίο του - o πολιτισμός είναι πηγή δυστυχίας, έχει μεγάλη ανάγκη να επεξεργαστεί πώς επηρεάζεται από τον πολιτισμό μέσα από τη συνεργασία του με την ψυχολόγο.

 

Στην εφηβεία η προσπάθεια για τον προσδιορισμό του νοήματος και του σκοπού της ζωής συνιστά κεντρικό θέμα, ενώ παράλληλα έχει διαπιστωθεί ότι η αδυναμία του εφήβου να προσδώσει νόημα και σκοπό στη ζωή του συνδέεται με υψηλά επίπεδα άγχους και κατάθλιψης. Ο έφηβος, προσπαθώντας να μοιάζει στους ομηλίκους του, στο ντύσιμο, στην ομιλία και στις συνήθειες, με το να μην έχει δικές του ιδιαίτερες σκέψεις, συναισθήματα, και επιθυμίες, επιδιώκει να σωθεί από την απομόνωση του μοναχικού του εαυτού που του προκαλεί υπαρξιακό άγχος. Αυτό το άγχος είναι δυνατό να πυροδοτήσει αρνητικά συναισθήματα για τον εαυτό του, τον κόσμο και το μέλλον, τα οποία έχει μεγάλη ανάγκη να επεξεργαστεί στα πλαίσια της συνεργασίας με την ψυχολόγο του.

 

copyrighted, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, 11/9/21

 

 

Αποδιοπομπαίος τράγος

Ο αποδιοπομπαίος τράγος είναι απαράδεκτος για την κοινότητα για αυτό διαχωρίζεται, αποξενώνεται και αποτελεί ταμπού (απαγορευμένο). Πάνω του προβάλλονται όλα τα προβλήματα της κοινότητας.

Σε ένα αρχαϊκό στρώμα της ψυχής το παιδί υποφέρει λόγω της αποξένωσής του από τη μητέρα του, χαρακτηριστικό των ψυχικών διαταραχών του δυτικού ανθρώπου. Αυτός ο τύπος ενοχής παρουσιάζεται σε μια πρώιμη, προ-εγωιστική φάση της ανθρώπινης ζωής (δεν πρέπει να συγχέεται με μεταγενέστερα συναισθήματα ενοχής που παράγει ο χωρισμός από τους γονείς ή εκδηλωμένα οιδιπόδεια συμπλέγματα) και οδηγεί το παιδί να συσχετίσει τη διαταραχή της πρωταρχικής σχέσης του με τη μητέρα του με τη δική του πρωταρχική ενοχή ή προπατορικό αμάρτημα.

Έτσι, το πρόσωπο που ταυτίζεται με το αρχέτυπο του αποδιοπομπαίου τράγου αισθάνεται φορέας αισχρών και λανθασμένων συμπεριφορών και τάσεων που διακόπτουν τις σχέσεις του με την κοινότητα. Η απόρριψη είναι είτε ασυνείδητη, ή εκλογικεύεται τόσο από την κοινότητα όσο και από τον αποδιοπομπαίο τράγο. Οι ρίζες της απόρριψης βρίσκονται βαθύτερα. Δεν είναι μια συγκεκριμένη παιδική πράξη που φέρνει την απόρριψη, αλλά αυτό που είναι το παιδί σε σχέση με τον γονέα ή την κοινότητα. Το παιδί είναι διαφορετικό και συνεπώς απειλεί την καθεστηκυία τάξη, γεγονός που το κάνει ανεπιθύμητο.

Ο αποδιοπομπαίος τράγος, που ταυτίζεται με τον ρόλο που του αποδίδεται, βιώνει ενοχή απέναντι στον ίδιο του τον εαυτό και προς την κοινότητα. Καλείται να αναλάβει ένα συλλογικό ρόλο ώστε να απελευθερωθεί από την προσωπική ενοχή, απελευθερώνοντας την ίδια στιγμή και την κοινότητα. Με αυτόν τον τρόπο προβάλλεται διαρκώς πάνω στο συλλογικό και τις υποχρεώσεις του προς την κοινότητα, παραβλέποντας την ατομική του ολοκλήρωση και ακεραιότητα.

Η συνειδητή ενοχή που αναλαμβάνεται πρόθυμα ως προσωπική ευθύνη, η ενοχή που προέρχεται υποσυνείδητα από τις κοινωνικές επιταγές, και η ενοχή του κουβαλιέται ασυνείδητα ως προπατορικό αμάρτημα παρεμποδίζει την ανάπτυξη μιας συνεκτικής ατομικής ταυτότητας και προκαλεί βαθύ υπαρξιακό άγχος. Χωρίς ακεραιότητα και ολοκλήρωση του ατομικού δεν μπορεί να υπάρχει συλλογικό. Για αυτό το υπαρξιακό άγχος βιώνεται κοινωνικά και παρεμποδίζει την έλευση στο πρόσωπο.

 

copyrighted, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, 29/11/21


 

 

 

 

 

 

 

Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος BSc MSc

αρ.αδείας: 3750/19.5.97

 

Έδρα CleverCareer: Γληνού Δημ. 38, 32200 Θήβα, Βοιωτία, Ελλάδα | T. +302262302619 | K. +306977702872

gmail: ioannatriperina

www.clevercareer.gr

 

copyright Ι.Ν.Τ, 2000-2021

 

 

Υπηρεσίες | Βιογραφικό | Άρθρα | ΠερισσότεραΕπικοινωνία

 

Χαιρόμαστε να συνδεθούμε μαζί σας