Ιωάννα Ν. Τριπερίνα

Ψυχολόγος MSc Occ Psy

 

ΥπηρεσίεςΨ | CV | RDA | OPENpsy | Επικοινωνία

 

Ευφυής Σταδιοδρομία: Να ζεις & να εργάζεσαι με νόημα

 

 

 

Ψυχικές Διεργασίες

 

© Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος MSc Occ Psy, 25.02.2026, OPENpsy CleverCareer

 

#Ενσυνειδητότητα #LifeLong #Υγεία #Κοινότητα

 

 

 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Μεθοδολογία Ψυχολογικών Παρεμβάσεων

Βαθύτερες Ψυχικές Διεργασίες

Υπαρξιακές Ανησυχίες

Η Δομή της Προσωπικότητας

Η Σχέση με τους Άλλους

 

 

 

 

Μεθοδολογία Ψυχολογικών Παρεμβάσεων

 

Εάν θα έπρεπε να διακριθεί η μεθοδολογία των ψυχολογικών παρεμβάσεων, τότε η διάκριση θα μπορούσε να είναι η ακόλουθη:

Εάν κάποιος χρειάζεται καθοδήγηση μια σαφώς προσδιορισμένης προσπάθειας, για την οποία χρειάζεται παρακίνηση, συγκεκριμένες δεξιότητες και τόνωση της αυτοπεποίθησης, τότε θα κάνει ψυχολογικό coaching (προπόνηση), το οποίο διαρκεί ορισμένο χρόνο (βραχυχρόνιο).

Εάν χρειάζεται να επιλύσει συγκεκριμένα ζητήματα που σχετίζονται με διάφορες πτυχές της ζωής του, τότε θα κάνει ψυχολογική συμβουλευτική, που διαρκεί κάποιους μήνες, όσο διαρκούν τα ζητήματα που τον απασχολούν.

Εάν χρειάζεται να κατανοήσει πώς λειτουργεί ο ψυχικός μηχανισμός για να μπορεί να τον ρυθμίζει, τότε θα χρειαστεί ψυχοεκπαίδευση, η οποία μπορεί να διαρκέσει περισσότερο.

Εάν χρειάζεται να κατανοήσει τις βαθύτερες ψυχικές διεργασίες, τις υπαρξιακές ανησυχίες, τη δομή της προσωπικότητας, τον τρόπο του σχετίζεσθαι, τότε θα χρειαστεί ψυχολογική θεραπεία, που διαρκεί ακόμα περισσότερο.

Ο κατάλληλα εκπαιδευμένος και έμπειρος ψυχολόγος μπορεί να αξιοποιεί και τις τέσσερις μεθοδολογίες. Αυτό που διαφέρει σημαντικά είναι η στόχευση, το βάθος και το χρονικό πλαίσιο. Πάντως, οι μεθοδολογίες αλλάζουν (και εναλλάσσονται) ανάλογα με το αίτημα, την προσωπικότητα, τις ικανότητες και τις δεξιότητες του ανθρώπου, και ανάλογα με το πλαίσιο μέσα στο οποίο λαμβάνουν χώρα.

Πάνω από όλη, η πραγματική φροντίδα είναι σχεσιακή, ολιστική και μετασχηματιστική.
 

 

 

Βαθύτερες Ψυχικές Διεργασίες
Είναι τα στρώματα του ψυχισμού που λειτουργούν κάτω από την επιφάνεια του συνειδητού, της άμεσης συνειδητότητας, καθορίζοντας το πώς αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο, πώς νιώθουμε, και πώς αντιδρούμε, συχνά χωρίς να καταλαβαίνουμε το «γιατί».


 Μηχανισμοί Άμυνας

 

Γνωσιακά Σχήματα



 Μηχανισμοί Άμυνας
Είναι οι ασυνείδητες στρατηγικές που χρησιμοποιούμε ως «ασπίδες» για να προστατευτούμε από τα πρωτογενή συναισθήματα που είναι δύσκολο να διαχειριστούμε.

 Στην εποχή μας, όπου η ταχύτητα της πληροφορίας, η κοινωνική σύγκριση μέσω των social media και το άγχος της απόδοσης κυριαρχούν, οι μηχανισμοί άμυνας, αν και είναι αρχέγονοι, έχουν προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και ο τρόπος που εκδηλώνονται έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

 Διανοητικοποίηση

 Αντί να βιώσουμε ένα οδυνηρό συναίσθημα, το αναλύουμε εξαντλητικά με λογικούς όρους, μετατρέποντας το συναίσθημα σε στατιστική ή θεωρία. Για παράδειγμα, διαβάζουμε δεκάδες άρθρα ψυχολογίας για το "γιατί" ένας χωρισμός πονάει, αντί να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να κλάψει και να νιώσει την απώλεια.

 Μετάθεση

 Τα συναισθήματα που είναι περίπλοκο να αναγνωριστούν και να εκφραστούν στην πηγή τους μετατίθενται από τον πραγματικό στόχο σε έναν ασφαλέστερο. Το διαδίκτυο λειτουργεί ως ο απόλυτος αποδέκτης μετάθεσης συναισθημάτων. Για παράδειγμα, ο θυμός για την οικονομικοκοινωνική κατάσταση ή για έναν εργοδότη δεν εντοπίζεται στην πηγή του, αλλά μεταφέρεται σε ένα οργισμένο σχόλιο (trolling) στα social media εναντίον ενός αγνώστου.

 Μόνωση

 Διακόπτουμε τη σύνδεση μεταξύ μιας εμπειρίας και του συναισθήματος που τη συνοδεύει για να μην καταρρεύσει ο ψυχισμός μας. Για παράδειγμα, κάνοντας doomscrolling, βλέπουμε ειδήσεις για καταστροφές ή πολέμους και τις προσλαμβάνουμε ως απλή πληροφορία χωρίς καμία συναισθηματική απόκριση, για να μην καταρρεύσουμε από την υπερπληροφόρηση και την απελπισία.

 Οι μηχανισμοί αυτοί είναι εργαλεία επιβίωσης. Σε έναν κόσμο που απαιτεί να είμαστε πάντα "ενεργοί", "παραγωγικοί" και "χαρούμενοι" (το λεγόμενο toxic positivity), ο ψυχισμός μας αναγκάζεται να δημιουργήσει αυτά τα φίλτρα για να μην υπερφορτωθεί.

  
 Γνωσιακά Σχήματα
Είναι τα «γυαλιά» μέσα από τα οποία βλέπουμε τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο, σύμφωνα με βαθειά εσωτερικευμένα πρότυπα, υιοθετώντας «φωνές» και αξίες από τους γονείς μας, ή κυρίαρχα μοντέλα ρόλου και επιβαλλόμενα στερεότυπα.

 Αμείλικτα Πρότυπα

 Είναι η πεποίθηση ότι πρέπει να είμαστε τέλειοι σε όλα: καριέρα, εμφάνιση, κοινωνική ζωή, γονεϊκότητα. Εκδηλώνεται με διαρκές άγχος, αδυναμία απόλαυσης της καθημερινότητας και την αίσθηση ότι «τίποτα δεν είναι αρκετό». Τα social media τροφοδοτούν αυτό το σχήμα προβάλλοντας μόνο τις «κορυφαίες στιγμές» των άλλων.

 Κοινωνική Απομόνωση / Αλλοτρίωση

 Παρά το γεγονός ότι είμαστε πιο συνδεδεμένοι από ποτέ τεχνολογικά, πολλοί άνθρωποι φέρουν το σχήμα ότι είναι «διαφορετικοί», ότι δεν ανήκουν πουθενά ή ότι είναι αποκομμένοι από την υπόλοιπη κοινότητα, βιώνοντας μοναξιά ακόμη και μέσα στο πλήθος, αποφεύγοντας κοινωνικές εκδηλώσεις από φόβο ότι «δεν ταιριάζουν».

 Εγκατάλειψη

 Πρόκειται για την πεποίθηση ότι οι σημαντικοί άνθρωποι στη ζωή μας θα μας αφήσουν, είτε επειδή θα βρουν κάποιον καλύτερο, είτε επειδή θα μας βαρεθούν. Εκδηλώνεται με υπερβολική προσκόλληση, ζήλια ή, αντίθετα, αποφυγή στενών σχέσεων για να μην πληγωθούμε. Σήμερα, αυτό εντείνεται από την κουλτούρα του "ghosting" και των αναλώσιμων σχέσεων. Συνδέεται μάλιστα με το σχήμα της «μειονεκτικότητας / ντροπής», την εσωτερική αίσθηση ότι είμαστε ελαττωματικοί, κακοί ή ανάξιοι αγάπης, αν οι άλλοι μας γνωρίσουν «πραγματικά», πράγμα που μας κάνει υπερβολικά ευαίσθητους στην κριτική και μας βάζει σε συνεχή προσπάθεια απόκρυψης του πραγματικού εαυτού πίσω από μια κατασκευασμένη εικόνα.

 Τα γνωσιακά σχήματα λειτουργούν ως «αυτοεκπληρούμενες προφητείες», καθώς χωρίς να το καταλαβαίνουμε μπαίνουμε στον φαύλο κύκλο επιβεβαίωσής τους, διαστρεβλώνοντας την πραγματικότητα.

 Στα πλαίσια μιας ψυχολογικής σχέσης / συνεργασίας, για να φέρουμε στο επίπεδο της συνειδητότητας όσα, είτε είναι απωθημένα στο ασυνείδητο, είτε είναι μετασχηματισμένα στο υποσυνείδητο, είτε είναι διαστρεβλωμένα στο συνειδητό, θα αξιοποιήσουμε δρόμους όπως οι συνειρμοί (μια λέξη, ο τόνος της φωνής, η στάση του σώματος, κλπ.), τα όνειρα, τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Κι όταν τα συνειδητοποιήσουμε θα τα επεξεργαστούμε με τρόπο αποδοχής και συμφιλίωσης.

  

 Υπαρξιακές Ανησυχίες
Οι υπαρξιακές ανησυχίες είναι τα θεμελιώδη ερωτήματα που αναδύονται όταν ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με το γεγονός της ύπαρξής του και το νόημα της ζωής.

 Στον πυρήνα των ανησυχιών του σύγχρονου ανθρώπου βρίσκονται:

 Ο Θάνατος

 Είναι η πιο βασική και τρομακτική ανησυχία που προκύπτει από την επιθυμία μας να συνεχίσουμε να υπάρχουμε, ενώ γνωρίζουμε το αναπόφευκτο τέλος. Ο φόβος ότι θα ξεχαστούμε, το άγχος για την ασθένεια ή η ανάγκη να αφήσουμε πίσω μας μια κληρονομιά, μας κάνει να ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον προσδιορισμό της στάσης μας απέναντι στη ζωή και τον θάνατο.

 Η Ελευθερία και η Ευθύνη

 Αντίθετα με ό,τι πιστεύουμε, η απόλυτη ελευθερία προκαλεί τρόμο. Αν είμαστε ελεύθεροι να σχεδιάσουμε τη ζωή μας, τότε είμαστε και οι αποκλειστικοί υπεύθυνοι για τις αποτυχίες μας. Αυτό προκαλεί στον άνθρωπο την ανησυχία ότι δεν υπάρχει ένα προκαθορισμένο «σχέδιο» (…) και ότι πρέπει εμείς να χτίσουμε το νόημα από το μηδέν (…), πράγμα που συχνά αποφεύγουμε να αποφασίσουμε για να μην επωμιστούμε την ευθύνη της επιλογής.

 Η Υπαρξιακή Μοναξιά

 Αυτό που λένε ότι «σε αυτόν τον κόσμο ερχόμαστε και φεύγουμε μόνοι μας». Η συνειδητοποίηση ότι κανείς, όσο κι αν μας αγαπά, δεν μπορεί να δει τον κόσμο ακριβώς όπως τον βλέπουμε εμείς ή να πεθάνει τη δική μας στιγμή, μας δημιουργεί ένα χάσμα. Προσπαθούμε να γεφυρώσουμε αυτό το χάσμα μέσω των σχέσεων, της οικογένειας και της κοινότητας, και βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ματαιώσεις.

 Η Έλλειψη Νοήματος

 Αν πρέπει να πεθάνουμε, αν είμαστε ελεύθεροι και μόνοι σε ένα αχανές σύμπαν, τότε γιατί ζούμε; Ο άνθρωπος χρειάζεται έναν σκοπό στη ζωή του. Έχει ανάγκη να πιστέψει ότι η ζωή του έχει μια αξία, μια κατεύθυνση ή μια αποστολή. Κι όταν οι αξίες καταρρέουν, σε έναν κόσμο σε σύγχυση, νιώθει μετέωρος και έχει κρίση ταυτότητας.

 Η Αυθεντικότητα

 Η υπαρξιακή ανησυχία για την αυθεντικότητα πηγάζει από τον φόβο μήπως ζούμε μια ζωή «δανεική», υποταγμένη στις προσδοκίες των άλλων. Είναι η πάλη ανάμεσα στο προσωπικό «θέλω» και το κοινωνικό «πρέπει». Όταν βάζουμε τον εαυτό μας σε σύγκριση με «άλλους» και με ιδανικά, νιώθουμε ίλιγγο. Τελικά ποιοι είμαστε, αν όχι αυτοί που θα θέλαμε ή θα έπρεπε;

 Η Ροή του Χρόνου

 Η αίσθηση ότι ο χρόνος φεύγει γρήγορα και δεν προλάβαμε να «γίνουμε» αυτοί που θέλαμε. Ο χρόνος κυλά ασταμάτητα, μετατρέποντας το παρόν σε ανάμνηση πριν προλάβουμε να το συνειδητοποιήσουμε. Και ο τόπος γίνεται το «δοχείο» της εμπειρίας μας που δίνει σχήμα στη μνήμη. Η πορεία προς το τέλος γεννά δέος, καθώς κάθε στιγμή που περνά είναι μοναδική, ανεπίστρεπτη και οριστικά χαμένη-κερδισμένη μέσα στο απέραντο ποτάμι της αιωνιότητας, η γραμμή του οποίου χαράσσεται στον τόπο του ανθρώπου, χωρίς γεωγραφικό μήκος και πλάτος.

  

 Η Δομή της Προσωπικότητας
Η δομή προσωπικότητας είναι το «λειτουργικό σύστημα» του ανθρώπου (μόνιμο, σταθερό, διαπερνά όλες τις πτυχές της ζωής), ενώ η συμπεριφορά είναι μια «εφαρμογή» που τρέχει ανάλογα με τις περιστάσεις αξιοποιώντας το «λειτουργικό σύστημα». Η πιο σύγχρονη και επιστημονικά έγκυρη ματιά στην ψυχολογία είναι η προσέγγιση της προσωπικότητας και της συμπεριφοράς όχι ως στατικά «κουτιά» (τυπολογία), αλλά ως διαστάσεις. Αντί να ρωτάμε «τι τύπος είσαι;», ρωτάμε «σε ποιο σημείο του συνεχούς βρίσκεσαι;».

 Η επιστήμη της ψυχολογίας σήμερα δεν σε χαρακτηρίζει «παθητικό». Αναγνωρίζει ότι μπορεί να τείνεις προς τη διεκδικητικότητα στη δουλειά σου, αλλά στην παθητικότητα στη σχέση με τους γονείς σου, ή στην παθητικοεπιθετικότητα όταν νιώθεις ότι απειλείσαι. Η ισορροπία και λειτουργικότητα έγκειται στην ικανότητα να μετακινούμαστε συνειδητά προς τη διεκδικητική πλευρά του φάσματος, αναγνωρίζοντας πότε οι «αυτόματοι» μηχανισμοί μας μάς σπρώχνουν στα άκρα. Αυτό είναι κάτι που «μαθαίνεται» μέσα σε μια ψυχολογική σχέση / συνεργασία.

 Στη διαστατική θεωρία, οι συμπεριφορές τοποθετούνται πάνω σε δύο βασικούς άξονες:

 1.  Άξονας Διεκδικητικότητας: Ο βαθμός στον οποίο διεκδικείς τις ανάγκες σου.

 2.  Άξονας Σεβασμού/Συνεργασίας: Ο βαθμός στον οποίο υπολογίζεις τα δικαιώματα των άλλων.

 Το Συνεχές των Συμπεριφορών

 1. Η Παθητική Διάσταση

 Βρίσκεται στο χαμηλό άκρο της διεκδικητικότητας και του σεβασμού, το πρόσωπο «υποχωρεί» για να αποφύγει τη σύγκρουση και όχι γιατί σέβεται τον άλλο.

 Κύρια χαρακτηριστικά: Καταπίεση αναγκών, δυσκολία στο να πει «όχι», εσωτερικευμένος θυμός, χαμηλή αυτοεκτίμηση και αίσθημα αβοηθητότητας.

 Στην παθητική στάση, ο κεντρικός μηχανισμός είναι η υποχώρηση και η αυτοθυσία, καθώς το πρόσωπο βάζει τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές του. Η επικοινωνία χαρακτηρίζεται από ασάφεια και διστακτικότητα, με κύριο στόχο την αποφυγή της σύγκρουσης πάση θυσία. Το κυρίαρχο συναίσθημα είναι ο φόβος, ο οποίος μεταφράζεται σε ένα σιωπηλό μήνυμα προς τον άλλον: «Εγώ δεν μετράω, οι δικές μου ανάγκες δεν έχουν σημασία».

 2. Η Επιθετική Διάσταση

 Βρίσκεται στο υψηλό άκρο της διεκδικητικότητας, αλλά στο χαμηλό άκρο του σεβασμού προς τον άλλον.

 Κύρια χαρακτηριστικά: Επιβολή με τη βία (λεκτική ή σωματική), παραβίαση των ορίων των άλλων, κυριαρχία, κοινωνική απομόνωση και συγκρουσιακές σχέσεις.

 Η επιθετική συμπεριφορά λειτουργεί μέσω της επιβολής και της κυριαρχίας, παραβιάζοντας τα όρια των γύρω. Η επικοινωνία είναι άμεση αλλά βίαιη και διατακτική, έχοντας ως μοναδικό στόχο τη νίκη επί του άλλου και τον πλήρη έλεγχο της κατάστασης. Το συναίσθημα που τροφοδοτεί αυτή τη διάσταση είναι ο θυμός, εκπέμποντας το ξεκάθαρο μήνυμα: «Εσύ δεν μετράς, μόνο οι δικές μου ανάγκες έχουν αξία».

 3. Η Παθητικοεπιθετική Διάσταση

 Εδώ έχουμε μια «βραχυκυκλωμένη» διαβάθμιση. Το πρόσωπο νιώθει επιθετικότητα, αλλά δεν τολμά να την εκφράσει άμεσα (άρα βρίσκεται ταυτόχρονα και στις δύο διαστάσεις, παθητικότητα και επιθετικότητα), μαζί με χαμηλό σεβασμό και συνεργασία.

 Κύρια χαρακτηριστικά: Σαρκασμός, σιωπηρή τιμωρία, σκόπιμη καθυστέρηση ή αναβλητικότητα. Είναι ο έμμεσος τρόπος να πει κανείς «όχι» ενώ λέει «ναι».

 Αυτή η διάσταση βασίζεται στην έμμεση εχθρότητα, όπου ο θυμός δεν εκφράζεται ανοιχτά αλλά «υπόγεια». Η επικοινωνία είναι ειρωνική, γεμάτη «διπλά μηνύματα» και σαρκασμό, με στόχο την κρυφή τιμωρία του άλλου χωρίς την ανάληψη ευθύνης. Το συναίσθημα που υποβόσκει είναι η πικρία ή η μνησικακία, στέλνοντας το μήνυμα: «Θα πληρώσεις για αυτό που μου έκανες, αλλά δεν θα ξέρεις ποτέ ακριβώς και γιατί».

 4. Η Παθητικοχειριστική Διάσταση

 Μια λεπτή διαβάθμιση όπου η παθητικότητα χρησιμοποιείται ως εργαλείο ελέγχου (άρα «βραχυκυκλώνει» και στις δύο διαστάσεις μετατρέποντας την παθητικότητα σε επιθετικότητα), μαζί με «χρησιμοποιούμενο» υψηλό σεβασμό και ταυτόχρονα συνεργασία σε χαμηλά επίπεδα.

 Κύρια χαρακτηριστικά: Το πρόσωπο υποδύεται το «θύμα» για να προκαλέσει ενοχές στους άλλους και να πετύχει αυτό που θέλει. Η δύναμη πηγάζει από την εμφατική αδυναμία.

 Στην παθητικοχειριστική στάση, ο κεντρικός μηχανισμός είναι η πρόκληση ενοχής και η θυματοποίηση. Η επικοινωνία ασκεί συναισθηματική πίεση μέσω του «δράματος» και της προβολής μιας εικόνας ακραίας αδυναμίας, με στόχο τον έλεγχο των άλλων μέσω της οδύνης. Το συναίσθημα-κλειδί είναι η προσποιητή αβοηθητότητα, η οποία μεταδίδει το χειριστικό μήνυμα: «Εσύ φταις που υποφέρω, γι' αυτό οφείλεις να κάνεις αυτό που θέλω».

 5. Η Διεκδικητική Διάσταση

 Το «χρυσό σημείο» της διαβάθμισης. Συνδυάζει υψηλή διεκδικητικότητα με υψηλό σεβασμό.

 Κύρια χαρακτηριστικά: Άμεση έκφραση αναγκών χωρίς προσβολή του άλλου. Χρήση του «Εγώ» (π.χ. «Εγώ νιώθω...») αντί του κατηγορηματικού «Εσύ...». Ψυχική ανθεκτικότητα και υγιή όρια.

 Η διεκδικητικότητα αποτελεί το λειτουργικό σημείο ισορροπίας, βασισμένο στον αυτοσεβασμό και τον σεβασμό προς τον άλλον. Η επικοινωνία είναι άμεση, ειλικρινής και ξεκάθαρη, στοχεύοντας στην επίλυση προβλημάτων και την ουσιαστική συνεννόηση. Το πρόσωπο διακατέχεται από αυτοπεποίθηση, εκπέμποντας το πιο ισορροπημένο μήνυμα της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης: «Μετράμε και οι δύο εξίσου, μπορούμε να βρούμε μια λύση που να μας καλύπτει».
 

Η υγιής δομή της προσωπικότητας

Στην ψυχολογία και την ψυχομετρία, η δομή της προσωπικότητας μετριέται συχνά με το μοντέλο Big Five. Μια υγιής προσωπικότητα παρουσιάζει συνήθως το εξής προφίλ:

·        Χαμηλός Νευρωτισμός: Ικανότητα διαχείρισης του στρες και των αρνητικών συναισθημάτων χωρίς κατάρρευση.

·        Υψηλή Ευσυνειδησία: Αυτοπειθαρχία, οργάνωση και αίσθημα ευθύνης.

·        Υψηλή Εξωστρέφεια: Κοινωνική συνδεσιμότητα και ενεργητικότητα.

·        Υψηλή Συγκαταβατικότητα: Εμπιστοσύνη, ευγένεια και ενσυναίσθηση προς τους άλλους.

·        Υψηλό Άνοιγμα στην Εμπειρία: Διανοητική-πνευματική περιέργεια και δημιουργικότητα.

Οι πυλώνες της λειτουργικότητας είναι η σχέση με τον εαυτό και η σχέση με τους άλλους.

Σχέση με τον Εαυτό

Ταυτότητα: Έχεις μια ξεκάθαρη εικόνα για το ποιος είσαι, με σταθερά όρια ανάμεσα σε σένα και τους άλλους. Η αυτοεκτίμησή σου είναι θετική αλλά ρεαλιστική.

Αυτοκατεύθυνση: Μπορείς να θέτεις στόχους (βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους) και να τους ακολουθείς, έχοντας ένα εσωτερικό ηθικό σύστημα.

Σχέση με τους Άλλους

Ενσυναίσθηση: Μπορείς να καταλάβεις και να σεβαστείς τις εμπειρίες και τα κίνητρα των άλλων, ακόμα και αν διαφωνείς.

Οικειότητα: Έχεις την ικανότητα να συνδέεσαι βαθιά και με διάρκεια, επιζητώντας την εγγύτητα χωρίς να φοβάσαι ότι θα "χαθείς" μέσα στον άλλον.

Η διάσημη ψυχαναλύτρια Nancy McWilliams (1945-) ορίζει την υγεία με τρία απλά ρήματα:

·        To Love (Να αγαπάς): Να συνδέεσαι αυθεντικά.

·        To Work (Να εργάζεσαι): Να είσαι παραγωγικός και να δημιουργείς νόημα.

·        To Play (Να παίζεις): Να έχεις χιούμορ, φαντασία και ικανότητα για απόλαυση.


  

 Η Σχέση με τους Άλλους
Επιστημονικές Προσεγγίσεις στη Δυναμική των Σχέσεων

 Η ικανότητα του ανθρώπου να «σχετίζεται» δεν αποτελεί απλώς μια κοινωνική δεξιότητα, αλλά το θεμέλιο της ψυχικής του συγκρότησης. Από τη στιγμή της γέννησης, ο ψυχισμός διαμορφώνεται μέσα από το βλέμμα και την ανταπόκριση του «Άλλου». Η σύγχρονη ψυχολογία, μέσα από διαφορετικές θεωρητικές σχολές, επιχειρεί να χαρτογραφήσει τους μηχανισμούς που καθορίζουν γιατί ελκόμαστε από συγκεκριμένους ανθρώπους, γιατί επαναλαμβάνουμε οδυνηρά μοτίβα και πώς μπορούμε να οδηγηθούμε σε πιο λειτουργικές συνδέσεις.

 1. Το Πρωτογενές Αποτύπωμα: Θεωρία του Δεσμού

 Η Θεωρία του Δεσμού, όπως διαμορφώθηκε από τους John Bowlby και Mary Ainsworth, υποστηρίζει ότι οι πρώιμες εμπειρίες με τους «φροντιστές» δημιουργούν ένα «εσωτερικό μοντέλο εργασίας» για όλες τις μετέπειτα σχέσεις.

 Ασφαλής Δεσμός

 Ο άνθρωπος που έλαβε συνεπή φροντίδα αναπτύσσει την ικανότητα να ισορροπεί μεταξύ εγγύτητας και αυτονομίας. Εμπιστεύεται τον εαυτό του ως άξιο αγάπης και τους άλλους ως διαθέσιμους.

 Αγχώδης/Αμφίθυμος Δεσμός

 Χαρακτηρίζεται από μια διαρκή ανάγκη για επιβεβαίωση. Η ασυνεπής ανταπόκριση των γονέων δημιουργεί έναν ενήλικα που φοβάται την εγκατάλειψη και συχνά «πνίγει» τον σύντροφό του αναζητώντας ασφάλεια.

 Αποφευκτικός Δεσμός

 Η εγγύτητα βιώνεται ως απειλή για την ελευθερία. Ο άνθρωπος έμαθε νωρίς ότι οι ανάγκες του δεν θα ικανοποιηθούν, επιλέγοντας έτσι μια ψυχική απόσταση και μια υπερβολική, συχνά αμυντική, αυτονομία.

 Ανοργάνωτος/Φοβικός Δεσμός

 Αποτελεί τη δυσκολότερη μορφή, όπου ο «φροντιστής» υπήρξε πηγή φόβου (τραύμα). Ο άνθρωπος παγιδεύεται σε μια παράδοξη επιθυμία για εγγύτητα η οποία ταυτόχρονα του προκαλεί τρόμο.

 2. Οι Εσωτερικές Αναπαραστάσεις: Θεωρία των Αντικειμενοτρόπων Σχέσεων

 Σε αυτή τη σχολή με μητέρα τη Melanie Klein, η εστίαση μετατοπίζεται από τη συμπεριφορά στις εσωτερικές αναπαραστάσεις. Δεν σχετιζόμαστε με τους ανθρώπους όπως είναι αντικειμενικά, αλλά με την εικόνα τους που έχουμε «εγκαταστήσει» μέσα μας.

 Εσωτερίκευση

 Η διαδικασία κατά την οποία οι ιδιότητες των «σημαντικών άλλων» γίνονται μέρος του εαυτού μας. Μια στιβαρή και προστατευτική πατρική φιγούρα εσωτερικεύεται ως μια εσωτερική «βάση ασφαλείας», προσφέροντας στο άτομο ανθεκτικότητα απέναντι στις κρίσεις.

 Διχοτόμηση

 Πρόκειται για έναν πρωτόγονο μηχανισμό όπου ο «άλλος» κατηγοριοποιείται ως «απόλυτα καλός» ή «απόλυτα κακός». Η αδυναμία ολοκλήρωσης αυτών των δύο όψεων εμποδίζει την αποδοχή της ανθρώπινης πολυπλοκότητας και των γκρίζων ζωνών στις σχέσεις.

 3. Το Άτομο ως Μέλος Συστήματος: Συστημική Προσέγγιση

 Η Συστημική θεωρία με κεντρικό θεμελιωτή τον Karl Ludwig von Bertalanffy, απομακρύνεται από την ατομική παθολογία και βλέπει τη σχέση ως μέρος ενός ευρύτερου δικτύου (οικογένεια, κοινωνία), όπου η συμπεριφορά του ενός επηρεάζει και επηρεάζεται από τον άλλον.

 Τριγωνοποίηση

 Μια κρίσιμη δυναμική όπου δύο μέλη ενός συστήματος που δυσκολεύονται να διαχειριστούν την έντασή τους, εμπλέκουν ένα τρίτο πρόσωπο (συχνά ένα παιδί) για να σταθεροποιήσουν τη σχέση τους, επιβαρύνοντάς το όμως με ξένα συναισθηματικά φορτία.

 Λειτουργικότητα Ορίων

 Τα όρια καθορίζουν την υγεία του συστήματος. Τα διάχυτα όρια οδηγούν σε υπερεμπλοκή και απώλεια της ταυτότητας, ενώ τα άκαμπτα όρια οδηγούν σε συναισθηματική αποξένωση και «τείχη» επικοινωνίας.

 4. Η Δυναμική της Επικοινωνίας: Συναλλακτική Ανάλυση

 Ο Eric Berne πρότεινε ότι οι αλληλεπιδράσεις μας (συναλλαγές) πηγάζουν από τρεις διακριτές καταστάσεις του «Εγώ»:

 Γονέας: Η κατάσταση που αναπαράγει κανόνες, κριτική ή προστασία που λάβαμε. Είναι η φωνή των «πρέπει».

 Ενήλικας: Η πιο λειτουργική κατάσταση, που επεξεργάζεται τα δεδομένα του παρόντος με λογική, χωρίς την παραμόρφωση παλιών συναισθημάτων.

 Παιδί: Η πηγή του αυθορμητισμού και της δημιουργικότητας, αλλά και η έδρα των παλιών τραυμάτων και της υποταγής.

 Η συνειδητοποίηση του «από ποια κατάσταση μιλάω αυτή τη στιγμή» επιτρέπει στον άνθρωπο να διακόψει δυσλειτουργικά παιχνίδια επικοινωνίας και να συνδεθεί από τη θέση του Ενήλικα.

 Η κατανόηση αυτών των θεωρητικών πλαισίων δεν προσφέρει επιστημονική γνώση, αλλά αποτελεί εργαλείο αυτογνωσίας. Μέσα σε μια ψυχολογική σχέση / συνεργασία, αναγνωρίζουμε τον τύπο του δεσμού μας, τις εσωτερικευμένες μας φιγούρες και τους ρόλους που παίζουμε στα συστήματά μας, και αποκτούμε τη δυνατότητα να μετασχηματίσουμε τον τρόπο που σχετιζόμαστε, περνώντας από την αυτόματη επανάληψη στη συνειδητή σύνδεση.

 

 

#ΕυφυήςΣταδιοδρομία #ΖωήΜεΝόημα #ΕργασίαΜεΝόημα #Ψυχολογία #ΕργασιακήΨυχολογία #EvidenceBased #CultureBased #ΛιακάδαΚαθαρούΜυαλού

 

 

© 2026 Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, CleverCareer. Με την επιφύλαξη κάθε νόμιμου δικαιώματος. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, η ολική ή μερική αντιγραφή του περιεχομένου της παρούσας ιστοσελίδας, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια.

 

 

 

_________
 

Περιμένω να επικοινωνήσετε μαζί μου με όποιον από τους διαθέσιμους τρόπους σάς ταιριάζει.

 

 

 

 

© 2026, Ιωάννα Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγος, MSc. Occ Psy, CleverCareer.